Şişmanlara Özgü Bir Davranış Biçimi Var Mıdır?

Şişmanlar daha mı alltan alırlar ?

Şişmanlar daha mı sinirlidirler ?

İnsanlar hayatlarını kontrol etmeve hayatları ile ilgili sorumluluğu üstüne alma açısından farklı tavır vedüşüncelere sahiptirler. Kontrol odağı kavramı insanlardaki bu özelliği ifadeeder. Kontrol odağı içerde olanlar, kendi hayatları ile ilgili sorumluluğunkendilerine ait olduğu inancındadırlar. Buna karşılık kontrol odağı dışarıda olanlar,olumlu olumsuz yaşantılarının sebebinin başkaları, şartlar, şans veya kaderolduğuna inanırlar.

            Dış kontrolodağına sahip bireyleri, sorumluluğu kendi dışlarındaki sebepleredayandırmaları nedeniyle, bu tip kimselerin aşırı yemelerini de stres,başkalarının ısrarı, yorgunluk, vb. gibi dış faktörlere bağladıkları ve böylecekilo aldıkları düşünülmüştür.

            Bazıaraştırmalarda farkı sonuçlar elde edilmiş olsa bile, şişmanların sosyal çevreile ilişki içindeyken kendi isteklerini denetlemek konusunda daha az kontrolsahibi olduklarına inandıkları görülmüştür. Şişmanların çocukluklarında,kendilerini kontrol etmelerine daha az imkan verildiği yönündeki araştırma bulgusu hatırlanırsa, bu sonucudoğal karşılamak gerekir. Şişmanların büyük çoğunluğunun beden ağırlıklarından ve dış görünüşlerinden memnunolmadıkları halde,  bunu düzeltmekte başarısızolmaları yine bu görüşü desteklemektedir.

            Bu sebeplekilo vermek isteyenlere iç kontrol becerisi kazandırmak diyetin başarısınıarttırmaktadır.  

Şişmanlar daha mı sakin ve anlayışlı olurlar ?

Şişmanlıkla kişilik arasında ilişkiye farklı bakış açıları vardır. Örneğin psikoanalitik yaklaşım içinde olanlara göre aşırı yeme isteğinin güçlü , zorlayıcı dürtüsü doyma mekanizmasına ağır basar ve böylece kişi aşırı yeme davranışı içerisine girer. Aşırı yeme aynı zamanda depresyon ve anksiyete ile ilgili hastalıklı (sağlıklı olmayan , patolojik) bir uyum davranışıdır. Bu görüşe göre şişman insanlar , çocukların endişe ve gerginlikle mücadele aracı olarak yemeyi öğrenirler. Bunun sonucu olarak da oluşan şişmanlara özgü , pasif , bağımlı kişilik özellikleri problemlerle başa çıkmak için alternatif yollar geliştirmelerine engel olur. Gerçekten de yapılan araştırmalar şişmanların normal ağırlıktaki kişilere kıyasla , endişe ve sıkıntı yaratan durumlarla karşılaştıkları zaman daha fazla yemek yediklerini ve iç gerginliklerini böylece hafiflettiklerini ortaya koymuştur.Ancak şişmanların gösterdiği bu tepki konunun sadece bir yönünü ortaya koymaktadır. Çünkü yapılan çok sayıda araştırmanın sonucu toplum içinde şişmanların normallere kıyasla daha fazla nevrotik davranış , psikiyatrik veya duygusal bozukluk göstermediği yönündedir. Bu sebeple psikanalitik yaklaşıma göre şişmanlığın sebepleri olan faktörler , gerçekte şişmanlığın sonucu ortaya çıkan kişilik özellikleridir. Bu konuda yapılan araştırmanın ortaya koyduğu bir bulgu çok ilginçtir. Herhangi bir psikiyatrik tedavi altında olmayan şişmanların , özellikle de erkek şişmanların toplum içindeki diğer normal insanlardan daha az nevrotik belirti ve normalden sağan davranışlar gösterdiği saptanmıştır. Şişmanların hayret edilecek ölçüde dengeli olmaları , onların ruh sağlığı açısından hayret edilecek ölçüde dengeli olmaları , onların ruh sağlığı açısından son derece sağlıklı olduklarının işaretidir.Diyet programlarının göz kamaştırıcı sloganlarının arkasına takılarak rejim yapanların ortak kaderinin kısa bir süre sonra depresyon olduğunu söylemiştik. Ancak yapılan araştırmalar uygulanan diyet programına , zihinsel – davranışsal düzenlemelerin eşlik etmesi durumunda depresyon depresyon yaşanmadığını ortaya koymaktadır. Bunun en büyük iki sebebi , kilo kaybının yavaş yavaş meydana gelmesi ve beslenmede aşırı sınırlamalara gidilmesidir. Bu sitenin benzerlerinden farklı olmasının sebebi esas olarak en son araştırma bulgularıyla geliştirilen çağdaş bir yaklaşımla kaleme alınmış olmasıdır.Şişman çocukların özellikle ağız yoluyla aldıkları hazzı ertelemekte güçlük çektikleri görülmüştür. Bu çocukların aşırı yemek yemesine ağız yoluyla alınacak haz veren ve keyifli bir yaşantının ertelenmesinde güçlük çekmeleri sebep olmaktadır.Duyulacak olan hazzın ertelenmesi zihinsel ve sosyal gelişimin belirli bir aşamasında çocuklukta kazanılan bir beceridir. Anne – baba çocuğun yeme davranışı üzerinde büyük bir kontrole giderlerse , çocuklar ağız yoluyla elde edecekleri hazla ilgili bir alışkanlık kazanmazlar ve böylece kendi yeme davranışları üzerinde kişisel kontrol geliştirmeleri mümkün olur. Eğer anne – baba veya çevreden bu tür bir dış kontrol gelişmezse , yiyeceklerin el altında olduğu ve çekici bir biçimde sunulduğu durumlardan çocuk bunları yemekten alıkoymaz. O halde başta sorulan sorunun cevabı ‘Şişmanlara Özgü Bir Kişilik Yoktur’ olmaktadır.